و اين احتمال بسيار قوى است كه از نمودار جملهء مصابيح « 1 » آفرينش اين خورشيد نيز با ساير ستارگان دو مرحله پس از پيدايش و تكميل زمين ما بوده است . نتيجه گفتار : بطور قاطع زمين از خورشيد تولّد نيافته ، زيرا مجموع آيات و روايات دو فصل گذشته بچهره‌هاى گوناگون زمين و آسمانرا فرزندان يك مادر خوانده ، و آفرينش زمين را از مادهء خاكى ، و خلقت آسمان و ستارگانرا « باستثناى هفت زمين » « 2 » از دخان « گاز » دانسته است . وانگهى خلقت زمين را پيش از پيدايش ستارگان - كه از جملهء آنها خورشيد ما است - معرفى نموده است . و در صورتى هم كه خورشيد درين معركه استثنا شود ، اين چراغ آسمانى را تولد يافته از جرم و عنصر آسمان خوانده « وَ أَخْرَجَ ضُحاها » و تنها دحو الأرض و پديد شدن آب و نباتات و كوههاى زمين را پس از خلقت و كمال تودهء گازى « دخانى » آسمان قبل از تشكيل طبقات دانسته است . . . و نه آنكه پديد شدن اصل جرم زمين . و خلاصه آنكه ما اگر آفرينش زمين را پيش از خورشيد ندانيم بطور قطع آن را متولد از خورشيد نخواهيم دانست . سخنان برخى از مفسران : چنان كه در مقدمهء كتاب اشاره شد با كمال تأسف برخى از مفسران درصدد تطبيق علوم قرآن با نظرات و حتى فرضيه‌هاى دانشمندان برآمده ، و در زير نقاب

--> ( 1 ) - « وَ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ » . . . آسمان اول را به چراغهائى زينت داديم و خورشيد ما نيز از همان چراغهاى زينت‌بخش آسمانست ، و اين احتمال موافق روايت طبريست از رسول خدا « خورشيد و ماه و ستارگان در يك دوران پديد شده‌اند » . ( 2 ) - چنانچه در بحث زمينهاى هفت‌گانه بيايد .